www.baboliau.org

بررسی تأثير تماس با زعفران در شيوع سقط جنين

 

امروزه بر مبنای تحقیقات علمی که در استفاده فراگیر از زعفران در طب سنتی و گیاهی انجام شده، خواص متعدد اين گياه و اثربخشی ترکیبات مؤثر آن توجه بسیاری از محققان شرکتهای داروسازی و دست‌اندرکاران علم پزشکی را به خود جلب نموده است. خاستگاه اين گياه كه با ارزشترين ادويه جهان است، به برخي از نواحي ايران منسوب مي‌باشد و ايرانيان باستان كشت و كار آن را رونق بخشيدند. كلاله سه شاخه گل زعفران مهمترين بخش تجاري آن است. اين بخش از گل حاوي مواد چرب، املاح معدني و موسيلاژ است. بوي زعفران به دليل وجود اسانس بي‌رنگ توتردار و تركيب اكسيژن‌دار همراه با سينئول است. طعم زعفران مربوط به هتروزيد تلخ پيكر وكروسين و پيكروكروزينوزير است كه در آب و الكل محلول مي‌باشد  سقط جنين يكي از مسائل حساس و قابل توجه در حقوق اجتماعي و پزشكي قانوني است و در كشورهاي مختلف به روشهای متفاوتي به آن پرداخته مي‌شود؛ امروزه با توجه به تصور بي‌خطر بودن گياهان دارويي و استفاده فراوان از آنها، اطلاع‌رساني و آگاه ساختن افراد ناآشنا با عوارض سمّي، خطرناك و جدي اين روشها ضروري به نظر مي‌رسد 

نتايج برخي از مطالعات انجام‌شده نشان داده است كه برخي از گياهان دارويي از جمله زعفران در ايجاد سقط مؤثر مي‌باشند؛ از طرفي مردم مناطق مختلف بخصوص جنوب استان خراسان كه سطح زير كشت زعفران آن بالا مي‌باشد، ناگزير به طرق مختلف با اين گياه در تماس هستند؛ در واقع يكي از راههاي درآمد اصلي مردم منطقه از اين طريق مي‌باشد. در اين ميان زنان باردار نيز ناگزير در فرآوری و برداشت اين محصول شركت دارند؛ با توجه به مسائل عنوان‌شده، مطالعه حاضر با هدف مقايسه شيوع سقط جنين در خانمهاي بارداري كه با زعفران مواجه بوده‌اند و خانمهاي بارداري که از تماس با زعفران و کار در مزارع زعفران و فرآوری آن منع شده‌اند، انجام شد.

 

زعفران یکی از ارزشمندترین گياهان ایراني است که با رنگ و رایحه‌ای دل‌انگیز و مزه‌ای دلپذیر جهانیان را مجذوب خود کرده است و با خواص فرح‌زایی لطافت و زیبایی‌بخشی به پوست و چهره و دیگر خصوصیات جادویی خود می‌رود که دلهای اقوام و ملل مختلف دنیای کنونی را به تسخیر در آورد .

از زمانهای قدیم برای زعفران همچون سایر ادویه‌جات، خواص درمانی مختلفی ذكر شده است. نتایج مطالعه  با عنوان «اثرات ضد افسردگی زغفران و مواد مؤثر آن بر روی موش» نشان داد كه این گیاه دارای اثرات ضد افسردگی است. این تحقیق در نخستین همایش بین‌المللی بیولوژی و بیوتکنولوژی در کشور اسپانیا ارائه گرديد.

کاربرد بیش از اندازه زعفران مخدر و خلسه‌آور است و احتمال دارد پس از تأثیر سبب شعف فوق العاده، فلجی و بی‌حسی شود؛ همچنین مصرف زیاد آن ممکن است موجب سقط جنین شود. در مواردی مصرف زعفران به عنوان سقط‌کننده سبب مرگ مصرف‌کننده شده است.

نتایج اين پژوهش هیچ‌گونه اختلاف معنی‌داری را بین مشخصات فردي و مواردی که می‌تواند باعث سقط گردد (مانند شغل، تحصیلات، تعداد فرزندان، تعداد سقط قبلی، تعداد حاملگی، تعداد زایمان، نسبت فامیلی، سابقه عقب‌ماندگی ذهنی، حاملگی سه ماه قبل، بیماری مزمن، ناراحتیهای عصبی، تماس با مواد شیمیایی، انجام کار سنگین) نشان نداد؛ اما نتایج بررسی میزان سقط در خانمهای بارداری که در طول فصل برداشت با زعفران تماس داشته‌اند و خانمهای بارداری که هیچ‌گونه تماسی نداشته‌‌اند، نشان داد که درصد سقط خانمهای بارداری که با زعفران مواجه بوده‌اند، نسبت به افرادی که با زعفران تماسی نداشته‌اند، بیشتر است؛ به طوری که 5/10% از خانمهای باردار که با زعفران تماس داشتند، دچار سقط شدند؛ ولي در خانمهای بارداری که هیچ‌گونه تماسی با زعفران نداشتند، سقط اتفاق نيفتاد؛ بنابراین می‌توان اذعان داشت كه شرکت در فرایند برداشت و فراوری زعفران می‌تواند باعث سقط جنین گردد و پيشنهاد مي‌گردد به منظور پيشگيري از سقط جنين، ترتیبی اتخاذ گردد تا از حضور خانمهای باردار در فرایند برداشت زعفران جلوگيري شود.